КОЩЕЙ ОБРАЗЫ – ЕЖЕЛГІ РУСЬ ЖАУЛАРЫН ӘЖУАЛАУДЫҢ КӨРІНІСІ

Зерттеу еңбекке қарап отырып, көшпелілер мен көнегерман тайпалары арасындағы осынау қақтығыстарда бәрінен де уличтер орасан зардап шеккендігіне көз жеткіземіз. 

Асығыс қабылданған заң зардабы

Ислам діні талай тарихты артқа тастады. Патшалық Ресейдің отарлық саясатының ең негізгі бағыты қазақты дінінен айыру болатын. Түрлі айла-шарғылармен татар молдаларын арнайы дайындықтан өткізіп, қазақ халқын рухани тұғырынан тайдырғысы келді.

Динлиндер кімдер?

Оғыз — қазақ халқының арғы тектерінің бірі. Оғыз, негізінде, теле тайпаларының бірі. Ал теле – динлиндердің кейінгі атауы. Динлин – орман халқы немесе агач-эри деген мағынаны береді. Ертеде қытайлар Саян тауын ‘Динлин’ деп атаған.

Жанкент қаласының жұрты тура Қазалыдан 20 шақырым жерде жатыр. Бүгінгі мақаламызда келтіргендей, Жанкент қаласы Оғыздың астанасы болған. Біздің ұсынысымыз — осындай тарихи мұрамызды неге туризмнің орталығы жасамасқа?

1992 жылы жарық көрген басылымның ең алғашқы санында «Қаламгер ой толғайды» айдарымен Әбіш Кекілбайдың «Ту тұғыры берік болсын десек...» атты материалы басылып, онда жазушы ұзақ ғасырлар бойы қазақ халқы аңсап келіп, енді ғана қол жеткізген тәуелсіздіктің тұғырын бекемдеп, ұлт шаңырағын биіктетудің мүдде-мұддағасы жайында басқаларға ой салар толғамдарын ортаға салған.

«Атың барда жер таны желіп жүріп, атаң барда ел таны еріп жүріп» демекші, елінің бары мен жоғын түгендеп, рухани-мәдени мұраларын насихаттап, жастардың жүрегіне ұлттық рух тұтатуды көздеген ұлтжанды азаматтардың бастамасымен әрі жаңа заманның жол талғамайтын темір тұлпарының арқасында Алтайдан Атырауға, Алатаудан Арқаға дейінгі ұлан байтақ жеріміздің қиыр түкпірлерін аралап көзімізбен көріп, талай тамашасына тәнті болдық. 

 Өзіміз әңгімелегелі отырған Меңлі Бәйімбет баласы шамамен 1825 жылы қазіргі Қызылорда облысы, Жалағаш ауданының Аққұм ауылының маңайында дүниеге келген. Жетірудың Керейт аталығынан тарайтын бұл әулет ежелден бекзаттық болмысымен де, емшілік қасиеттерімен де жалпақ жұртқа мәшһүр болғанға ұқсайды.

Ұлылар мекені атанған шығыстағы Семей қаласынан 180 км, Қарауылдан 25 км қашықтықта жайғасқан Жидебайдың кеудесінде ұлттық сезімі бар әрбір қазаққа таныс болмауы мүмкін емес. Онда орналасқан қазақтың маңдайына біткен ғұлама ақын, ұлы Абай тұрған үй ғасыр жасаса да, әлі уақытқа дейін ақынның рухымен асқақтап тұр.

«Дауылда туған дарын» атты кітабы – Алаш қайраткерлерінің қатарынан саналатын белгілі тұлға Қабылбек Сармолдаевтың өмірі мен қоғамдық қызметі жайында жазылған көлемді еңбек. Авторы — белгілі баспагер журналист Мұхтар Қазыбек. Кітаптың жалпы жазылу ұстанымында зерттеушілік бағыты аңғарылғанымен, ойды өрнектеп жеткізу барысында публицистикалық сарынға да мол орын берілгені байқалады.

Жерлесіміз, жазушы, өлкетанушы Отыншы Көшбайұлы айтқандай, «Маңғыстау – сонау ықылым замандардан бері өткен-кеткенді өзінің қайталанбас көріністерімен, көрерге көз керек тарихи ескерткіштерімен таң қалдырып, табындырып келген өлке. Тарихын тасқа жазған ата-бабаларымыздың кейінгі ұрпақтарына қалдырған аманаты да осы ескерткіштер. Әрбір күмбез бен сағана тамдарға, қойтастар мен құлпытастарға үңіле білсек, айтар сыры да, әлі беймәлім, ашыла қоймаған құпиясы да мол».